Qol.Az
Canlı nəticələr
WAP
RSS Qol.Az Facebook-da

Ana səhifə
Bütün Xəbərlər
Müsahibə
Foto
Olimpiya-2016

Video
Tarixin şəkli
Turnir cədvəli
Premyer Liqa
Yazarlar
Etopaz
Layihə
Arxiv
Haqqımızda
Reklam
Əlaqə
İlin ən yaxşı azarkeşləri müəyyənləşdi

Yazarlar
 Bizim Ansi
Aydın BAĞIROV
 Hərdən AFFA və PFL-ə yazığım gəlir
Aqil Abbas
 İkinci Rəşad olmayacaq
Nurlan İBRAHİMOV
 Bakıdan... Tuluzayacan
Şakir YAQUBOV
Fotoreportaj
Bütün 
"Qarabağ" - "Atletiko" - Şəkillər
Top 5
"Qarabağ"ın ilk məğlubiyyəti - "Qəbələ"yə uduzdu
"Qarabağ" - "Atletiko" oyunu..." - Di Françeskodan açıqlama
AFFA Argentina millisi ilə oyundan imtina etdi – rəsmi
Rauf Əliyev ardıcıl 3-cü oyunda qol vurdu
Türk azarkeşlərdən “Qarabağ”a növbəti dəstək – Şəkil
Linklər
525ci Qəzet

Bağırov stadiona necə ot əkdirdi...
[21.10.2016]

Müsəllim HƏSƏNOV

Bakının ilk ən böyük futbol arenasının yaşıl örtüyü barədə tarixi faktlar


Bəri başdan deyim ki, futbol azarkeşi deyiləm. Amma son vaxtlar Tofiq Bəhramov adına Respublika stadionunun ot örtüyünün keyfiyyəti ilə bağlı mətbuatda gedən yazılar mənim də diqqətimi cəlb edib. Və bu, stadion tikiləndə – 1948-ci ildə ot örtüyü probleminin o vaxtkı respublika rəhbəri Mircəfər Bağırovun bir göstərişi ilə necə həll olunduğu barədə arxiv sənədlərini yadıma salıb. Bu sənədlərlə mən stadionun tarixi haqqında televiziya filmi hazırlayarkən rastlaşmışdım.

Həmin sənədlərdən oxumuşdum ki, Bakının mərkəzində böyük bir  stadion tikmək ideyası ötən əsrin 20-ci illərinin sonunda meydana gəlib. Hələ 1929-cu ilin dekabrında stadionun layihəsinin hazırlanması üzrə açıq müsabiqə elan edilib. Lakin stadionun layihələşdirilməsi və tikilməsi prosesi çox uzun çəkib və bu nəhəng idman arenasının təntənəli açılışı yalnız 1951-ci il sentyabrın 16-da mümkün olub.

Böyük Vətən Müharibəsinin başlanması ilə əlaqədar inşası 1941-ci ildə müvəqqəti dayandırılan Respublika stadionunda tikinti işlərinə növbəti dəfə 1947-ci ilin yanvarında start verilib. Bununla bağlı Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti yanında Bədən Tərbiyəsi və İdman Komitəsinin sədri Ələkbərovun Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinə ünvanladığı 16 yanvar 1947-ci il tarixli məktubda deyilirdi ki, “1941-ci ildə inşası müvəqqəti dayandırılmış respublika stadionunun tikinti işləri Hökumətin qərarı ilə 1946-cı ildə bərpa edilmişdir. 1946-cı ildə əsasən tikintinin rekonservasiyası və əsas istehsalat məsələlərinə hazırlıq işləri görülmüşdür”.

Arxiv sənədləri stadionun ot örtüyü məsələsinin də həmin 1947-ci ildə ortaya çıxdığını və bu barədə xüsusi müzakirələr aparıldığını göstərir. O vaxt  Moskvadan Bakı inşaatçılarına məsləhət görülüb ki, SSRİ-nin böyük şəhərlərində tikilmiş stadionların ot örtüyü ilə bağlı təcrübəsindən yararlanmaqla stadionu yaşıllaşdırsınlar.

Lakin Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin sədri Teymur Quliyevin 1948-ci il martın 15-də SSRİ Nazirlər Soveti yanında Bədən Tərbiyəsi və İdman Komitəsinin sədri N.Romanova göndərdiyi məktubdan aydın olur ki, ot örtüyü məsələsində başqa şəhərlərin təcrübəsini Bakıda tətbiq etmək qeyri-mümkündür. T.Quliyev yazır: “Bakı şəhərinin iqlim və torpaq şəraiti tikilməkdə olan stadionun futbol meydanının yaşıl örtüyü üçün mövcud toxumqarışdırma təcrübəsindən istifadə etməyə imkan vermir. Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti Bakı şəhərindəki Çoxillik Bitkilər İnstitutuna tapşırıb ki, Bakı stadionu üçün uyğun toxum qarışığı almaqdan ötrü təcrübə-tədqiqat işləri aparsın”.

Bundan sonra Azərbaycan SSR Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin, Elmlər Akademiyasının Botanika İnstitutunun, Azərbaycan SSR Elmi-Tədqiqat Çoxillik Bitkilər İnstitutunun və Azərbaycan SSR Elmi-Tədqiqat Torpaqşünaslıq İnstitunun əməkdaşları Bədən Tərbiyəsi və İdman Komitəsinin nümayəndələri və stadion layihəsinin müəllifi ilə birlikdə stadionun yaşıllaşdırılması sahəsində vəziyyətlə yerində tanış olublar. Uzun müzakirələrdən sonra iki fikir meydana gəlib: Botanika İnstitutu ilə Çoxillik Bitkilər İnstitutu təklif edib ki, stadionun yaşıllaşdırılma işini adi kökümsov gövdəli alaq otlarının – çayır və su çayırının köməyi ilə təmin etmək olar. Sadəcə bununla əlaqədar müəyyən təcrübə aparmağa ehtiyac var. Əgər bu sahədə təcrübələr müsbət nəticə versəydi, stadionun yaşıllaşdırılmasına yalnız bir ildən sonra başlamaq olardı...



Respublika stadionu bu gün


Elmi-Tədqiqat Torpaqşünaslıq İnstitutu isə stadionu bir neçə bitkinin qarışığından istifadə etməklə yaşıllaşdırmağı təklif edib. Arxiv sənədlərində “kökümsov, köküçıxıntılı və seyrəkkollu bitkilərin qarışığı” deyilən mürəkkəb terminolgiyadan istifadə olunub. Bu ot örtüyünün alınması üçün də eksperimentlər aparmaq və stadionun yaşıllaşdırma işlərinə bir il doqquz aydan sonra başlamaq təklif edilirdi...
Sənədlərdən görünür ki, o vaxt Bakı şəhərinin iqliminə oxşar iqlimdə yaşıllaşdırma təcrübəsi barədə hər hansı məlumat olmayıb. Ona görə də Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi hər iki təklif üzrə eksperimentlər aparmağa razılıq verib. Bu məqsədlə xüsusi suvarma qurğularının alınması, fasiləsiz su təchizatının təşkili və s. üzərində ciddi işə başlanılıb.

Bütün bunlarla yanaşı Azərbaycan SSR-in o vaxtkı kənd təsərrüfatı naziri İmam Mustafayev bu məsələyə dair müzakirələrin nəticəsi barədə Nazirlər Sovetinə ünvanladığı məktubun sonunda “Tehran stadionunun yaşıllaşdırılması üzrə səhih məlumatların alınmasının çox vacib olduğunu” ehtiyatla qeyd edib. Onu da xatırladıb ki, “iqlim şəraitinə görə Tehran Bakı şəhərinin şəraitinə çox uyğun gəlir və Tehran stadionu Şərqdə ən yaxşı stadion kimi tanınır”.    
Bundan sonra sovet bürokratiya maşını işə düşüb: bir nazirlik suyun fasilələrlə verildiyindən şikayət edib, başqa nazirlik texnikanın çatışmadığını yada salıb və s.

Nəhayət, respublikanın rəhbəri Mircəfər Bağırov bu problemin çözülməsinə özü qarışıb. Arxivdə Azərbaycan K(b)P MK katibi M.C.Bağırovun 1948-ci il noyabrın 17-də  Nazirlər Sovetinin sədri Quliyevə və Bakı Şəhər İcraiyyə Komitəsinin sədri Buzadkova ünvanladığı bir məktub var. Məktubda deyilir ki, “bu gün mən tikilməkdə olan stadiona baxdım, qeyd etməyi vacib sayıram ki, yaxın günlərdə biz bu tikinti ilə bağlı bütün kompleks məsələləri müzakirə etməliyik”.

Daha sonra Bağırov mətləb üstünə gəlir: “...Mənə dedilər ki, stadionun meydanı üçün yaşıl örtük seçilməsi üzərində hansısa komissiya və ya institut işləyir. Bu kimin ağlına gəlib, bilmirəm. Təcrübə aparmağa ehtiyac yoxdur. Ayrıqotu (rus dilində “pırey” – M.H.) ən yaxşı yaşıl örtük ola bilər... Xahiş edirəm müvafiq yoldaşlara tapşırasınız ki, on gün müddətində, maksimum iki həftə ərzində bu məsələ ilə bağlı əsaslı təkliflər versinlər”.

Müvafiq yoldaşların bu məsələ ilə bağlı Mircəfər Bağırova hansı təklifləri verdiklərini söyləmək çətindir. Amma 1951-ci il sentyabrın 16-da - Respublika stadionunun açılışı günü keçirilən “Neftçi” - “Spartak” (Vilnüs) oyununda qonaqların qapısına ilk qolu vuran əfsanəvi futbolçu Ələkbər Məmmədov hələ sağlığında bizimlə söhbətində demişdi ki, o vaxt stadionu yaşıllaşdırmaq üçün ot örtüyünü Lənkərandan gətirmişdilər. Torpaqla birlikdə kvadrat şəklində kəsilib xüsusi maşınlara yığılan ot örtüyü birbaşa maşınlardan götürülüb stadiona düzülürdü...

Məlumat üçün deyim ki, indiki Tofiq Bəhramov adına stadion onda İosif Stalinin adını daşıyırdı...

Müsəllim HƏSƏNOV
Qol.az saytı üçün

9933 dəfə baxılıb

   Facebook Twitter MySpace Google

MÜƏLLİFİN DİGƏR YAZILARI                        
 
 
 
  24.10.17
13:25
  UEFA daha bir klubu cərimələdi
13:06
  Günün canlı oyunları - Etopaz-da
12:51
  “Premyer Liqanın 3 klubundan daha yaxşı şəraitimiz var” – Aqil Nəbiyev
12:40
  Dmitri Nazarova ağır cəza
12:30
  Zidan ilin məşqçisi olmasından danışdı
12:13
  Qapıçı Neymarı geridə qoydu
11:52
  Güləş Federasiyasının birinci vitse-prezidenti dəyişdi
11:20
  "Neftçi"nin vitse-prezidenti azarkeşlərə müraciət etdi
10:58
  Ronaldo və Messinin səsi kimlərə getdi?
10:30
  UEFA Azərbaycana pul ayırdı
10:12
  Kim neçə faiz səs toplayıb? - "The Best"
09:45
  Arda yenə sıradan çıxdı
02:00
  Robert Prosineçki və Rəşad Sadıqov kimə səs verib?
01:10
  “Ardıcıl 2-ci dəfə bu mükafatı qazandığım üçün şadam” - Ronaldo
00:50
  İlin fair-play mükafatı ona verildi - Video
00:40
  "Beşiktaş" xal itirdi
00:01
  İlin ən yaxşı azarkeşləri müəyyənləşdi
  23.10.17
23:57
  Ronaldo 2017-ci ilin ən yaxşı futbolçusu seçildi
23:15
  FİFA Buffonu seçdi
23:02
  2017-in ən yaxşı məşqçisi Zidan oldu
22:56
  İlin qolu mükafatı Jiruya verildi - Video
22:20
  Boksçumuz ermənini rinqə çıxmağa peşman etdi
21:09
  "Bütün çempionatların videotəkrara ehtiyacı var" - FİFA prezidenti
20:41
  Neymar, Messi və Ronaldo eyni komandada
20:00
  UEFA "Beşiktaş"ı cərimələdi
19:16
  "Atletiko"dan kapitanına yeni müqavilə
18:42
  AFFA Argentina millisi ilə oyundan imtina etdi – rəsmi
18:30
  "Neymar və Kavaninin dayəsi deyiləm" - Dani Alves
18:09
  "Qarabağ" "Qəbələ"yə qalib gəldi - əvəzedicilərin çempionatı
17:55
  UEFA Çempionlar Liqasının 3 iştirakçısını cəzalandırdı
17:33
  Olimpiya komplekslərinin inşası dayandırıldı
17:25
  Belə qol da olur - Video
16:49
  Ronald Kuman qovuldu
16:41
  “Komandamızda rəqabət yoxdur” - Adrian Skarlatake
16:32
  Fransada baş məşqçi istefası
16:02
  “İnter” maaşı verdi
16:01
  Çempionlar Liqasında həftənin ən gözəl qolu - Video
15:40
  Superliqa klubu baş məşqçisini qovdu
15:29
  "Qarabağ" Kuba Ensiklopediyasında
15:25
  Topaz Premyer Liqada rekord
15:19
  “Kəpəz” – “İnter” oyununun məkanı dəyişdi – Bakıda olacaq
14:40
  “Son vaxtlar “Qəbələ” haqda yaxşı danışmırdılar”
14:34
  “Çixura” yol qəzasına düşdü
14:09
  “Mançester Yunayted”dən Mourinyoya 5 illik yeni müqavilə
13:57
  "Uduzmaqla böyük problem olmayıb" - Ayxan Abbasov
13:36
  “Bavariya”da ciddi itki – 5-6 həftə oynamayacaq
13:31
  “Neftçi”nin 3 il yarım gözlədiyi seriya
13:12
  Günün canlı oyunları - Etopaz-da
12:45
  Raufun növbəti qolu - Video
12:26
  "Golden Boy" sahibini tapdı - Kilian Mbappe!
12:02
  Karrasko “Qarabağ”la oyundakı hərəkətinə görə cəzalandırıldı
11:28
  Nazarov topu futbolçunun başına belə vurdu - Video
10:55
  FİFA 2017-in ən yaxşı oyunçusunu bu gün açıqlayır
10:15
  "Yuventus" 6 qolla qalib gəldi - Video
09:40
  "Qalatasaray" - "Fənərbaxça" oyununda gərgin anlar - Şəkillər
BÜTÜN XƏBƏRLƏR
© 2008-2017 Qol.Az - Müəllif hüquqları qorunur. Məlumatdan istifadə etdikdə istinad mütləqdir. Yerləşdirilən reklamların mətninə görə redaksiya məsuliyyət daşımır.
  Proqramlaşdırma: Elshad100.
Livescore