Qol.Az
Canlı nəticələr
WAP
RSS Qol.Az Facebook-da

Ana səhifə
Bütün Xəbərlər
Müsahibə
Foto
Olimpiya-2016

Video
Tarixin şəkli
Turnir cədvəli
Premyer Liqa
Yazarlar
Etopaz
Arxiv
Haqqımızda
Reklam
Əlaqə
"Qəbələ"nin Antalyada son sınağı

Yazarlar
 Kimə lazımdı “Birlik kuboku”?
Aydın BAĞIROV
 “Neftçi” rəhbərliyinin büdcə yalanı
Tahir SÜLEYMANOV
 Futbolumuz 2016-da: qara və ağ siyahı
Anar BAYRAMOV
 Rəşad, səndən soruşacaqlar ki...
Asəf QULİYEV
 Heydər Əliyevin təmiz qələbəsi və ya “Neftçi” haqsız cəzadan necə
qurtuldu...
Şakir YAQUBOV
 Stadionun yolunu tanımayan futbol azarkeşləri
Aqil Abbas
 Bağırov stadiona necə ot əkdirdi...
Müsəllim HƏSƏNOV
 "Neftçi"nin "Xəzər Lənkəran"a çatmasına az qalıb...
Etibar Cəbrayıloğlu
 Türklər idarə edir, bizimkilər müşahidə - Dənizli səfərində
gördüklərim
Erkin İBRAHİMOV
Fotoreportaj
Bütün 
Təbriz komandasından 20 Yanvar şəhidlərinə ehtiram – Şəkillər
Top 5
Premyer Liqamızda qış transferləri - Yenilənir
"Qarabağ" bir oyunda uddu, digərində uduzdu
Prosineçki “Bursaspor”a keçir – şok iddia
Gündüz Abbaszadə İrəvanda – Tarixin şəkli
“Mənə Azərbaycanda yox, Qazaxıstanda yaxşıdır” – Stamenkoviç
Linklər
525ci Qəzet

Bağırov stadiona necə ot əkdirdi...
A A A

[21.10.2016]
Bağırov stadiona necə ot əkdirdi...

Bakının ilk ən böyük futbol arenasının yaşıl örtüyü barədə tarixi faktlar


Bəri başdan deyim ki, futbol azarkeşi deyiləm. Amma son vaxtlar Tofiq Bəhramov adına Respublika stadionunun ot örtüyünün keyfiyyəti ilə bağlı mətbuatda gedən yazılar mənim də diqqətimi cəlb edib. Və bu, stadion tikiləndə – 1948-ci ildə ot örtüyü probleminin o vaxtkı respublika rəhbəri Mircəfər Bağırovun bir göstərişi ilə necə həll olunduğu barədə arxiv sənədlərini yadıma salıb. Bu sənədlərlə mən stadionun tarixi haqqında televiziya filmi hazırlayarkən rastlaşmışdım.

Həmin sənədlərdən oxumuşdum ki, Bakının mərkəzində böyük bir  stadion tikmək ideyası ötən əsrin 20-ci illərinin sonunda meydana gəlib. Hələ 1929-cu ilin dekabrında stadionun layihəsinin hazırlanması üzrə açıq müsabiqə elan edilib. Lakin stadionun layihələşdirilməsi və tikilməsi prosesi çox uzun çəkib və bu nəhəng idman arenasının təntənəli açılışı yalnız 1951-ci il sentyabrın 16-da mümkün olub.

Böyük Vətən Müharibəsinin başlanması ilə əlaqədar inşası 1941-ci ildə müvəqqəti dayandırılan Respublika stadionunda tikinti işlərinə növbəti dəfə 1947-ci ilin yanvarında start verilib. Bununla bağlı Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti yanında Bədən Tərbiyəsi və İdman Komitəsinin sədri Ələkbərovun Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinə ünvanladığı 16 yanvar 1947-ci il tarixli məktubda deyilirdi ki, “1941-ci ildə inşası müvəqqəti dayandırılmış respublika stadionunun tikinti işləri Hökumətin qərarı ilə 1946-cı ildə bərpa edilmişdir. 1946-cı ildə əsasən tikintinin rekonservasiyası və əsas istehsalat məsələlərinə hazırlıq işləri görülmüşdür”.

Arxiv sənədləri stadionun ot örtüyü məsələsinin də həmin 1947-ci ildə ortaya çıxdığını və bu barədə xüsusi müzakirələr aparıldığını göstərir. O vaxt  Moskvadan Bakı inşaatçılarına məsləhət görülüb ki, SSRİ-nin böyük şəhərlərində tikilmiş stadionların ot örtüyü ilə bağlı təcrübəsindən yararlanmaqla stadionu yaşıllaşdırsınlar.

Lakin Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin sədri Teymur Quliyevin 1948-ci il martın 15-də SSRİ Nazirlər Soveti yanında Bədən Tərbiyəsi və İdman Komitəsinin sədri N.Romanova göndərdiyi məktubdan aydın olur ki, ot örtüyü məsələsində başqa şəhərlərin təcrübəsini Bakıda tətbiq etmək qeyri-mümkündür. T.Quliyev yazır: “Bakı şəhərinin iqlim və torpaq şəraiti tikilməkdə olan stadionun futbol meydanının yaşıl örtüyü üçün mövcud toxumqarışdırma təcrübəsindən istifadə etməyə imkan vermir. Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti Bakı şəhərindəki Çoxillik Bitkilər İnstitutuna tapşırıb ki, Bakı stadionu üçün uyğun toxum qarışığı almaqdan ötrü təcrübə-tədqiqat işləri aparsın”.

Bundan sonra Azərbaycan SSR Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin, Elmlər Akademiyasının Botanika İnstitutunun, Azərbaycan SSR Elmi-Tədqiqat Çoxillik Bitkilər İnstitutunun və Azərbaycan SSR Elmi-Tədqiqat Torpaqşünaslıq İnstitunun əməkdaşları Bədən Tərbiyəsi və İdman Komitəsinin nümayəndələri və stadion layihəsinin müəllifi ilə birlikdə stadionun yaşıllaşdırılması sahəsində vəziyyətlə yerində tanış olublar. Uzun müzakirələrdən sonra iki fikir meydana gəlib: Botanika İnstitutu ilə Çoxillik Bitkilər İnstitutu təklif edib ki, stadionun yaşıllaşdırılma işini adi kökümsov gövdəli alaq otlarının – çayır və su çayırının köməyi ilə təmin etmək olar. Sadəcə bununla əlaqədar müəyyən təcrübə aparmağa ehtiyac var. Əgər bu sahədə təcrübələr müsbət nəticə versəydi, stadionun yaşıllaşdırılmasına yalnız bir ildən sonra başlamaq olardı...



Respublika stadionu bu gün


Elmi-Tədqiqat Torpaqşünaslıq İnstitutu isə stadionu bir neçə bitkinin qarışığından istifadə etməklə yaşıllaşdırmağı təklif edib. Arxiv sənədlərində “kökümsov, köküçıxıntılı və seyrəkkollu bitkilərin qarışığı” deyilən mürəkkəb terminolgiyadan istifadə olunub. Bu ot örtüyünün alınması üçün də eksperimentlər aparmaq və stadionun yaşıllaşdırma işlərinə bir il doqquz aydan sonra başlamaq təklif edilirdi...
Sənədlərdən görünür ki, o vaxt Bakı şəhərinin iqliminə oxşar iqlimdə yaşıllaşdırma təcrübəsi barədə hər hansı məlumat olmayıb. Ona görə də Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi hər iki təklif üzrə eksperimentlər aparmağa razılıq verib. Bu məqsədlə xüsusi suvarma qurğularının alınması, fasiləsiz su təchizatının təşkili və s. üzərində ciddi işə başlanılıb.

Bütün bunlarla yanaşı Azərbaycan SSR-in o vaxtkı kənd təsərrüfatı naziri İmam Mustafayev bu məsələyə dair müzakirələrin nəticəsi barədə Nazirlər Sovetinə ünvanladığı məktubun sonunda “Tehran stadionunun yaşıllaşdırılması üzrə səhih məlumatların alınmasının çox vacib olduğunu” ehtiyatla qeyd edib. Onu da xatırladıb ki, “iqlim şəraitinə görə Tehran Bakı şəhərinin şəraitinə çox uyğun gəlir və Tehran stadionu Şərqdə ən yaxşı stadion kimi tanınır”.    
Bundan sonra sovet bürokratiya maşını işə düşüb: bir nazirlik suyun fasilələrlə verildiyindən şikayət edib, başqa nazirlik texnikanın çatışmadığını yada salıb və s.

Nəhayət, respublikanın rəhbəri Mircəfər Bağırov bu problemin çözülməsinə özü qarışıb. Arxivdə Azərbaycan K(b)P MK katibi M.C.Bağırovun 1948-ci il noyabrın 17-də  Nazirlər Sovetinin sədri Quliyevə və Bakı Şəhər İcraiyyə Komitəsinin sədri Buzadkova ünvanladığı bir məktub var. Məktubda deyilir ki, “bu gün mən tikilməkdə olan stadiona baxdım, qeyd etməyi vacib sayıram ki, yaxın günlərdə biz bu tikinti ilə bağlı bütün kompleks məsələləri müzakirə etməliyik”.

Daha sonra Bağırov mətləb üstünə gəlir: “...Mənə dedilər ki, stadionun meydanı üçün yaşıl örtük seçilməsi üzərində hansısa komissiya və ya institut işləyir. Bu kimin ağlına gəlib, bilmirəm. Təcrübə aparmağa ehtiyac yoxdur. Ayrıqotu (rus dilində “pırey” – M.H.) ən yaxşı yaşıl örtük ola bilər... Xahiş edirəm müvafiq yoldaşlara tapşırasınız ki, on gün müddətində, maksimum iki həftə ərzində bu məsələ ilə bağlı əsaslı təkliflər versinlər”.

Müvafiq yoldaşların bu məsələ ilə bağlı Mircəfər Bağırova hansı təklifləri verdiklərini söyləmək çətindir. Amma 1951-ci il sentyabrın 16-da - Respublika stadionunun açılışı günü keçirilən “Neftçi” - “Spartak” (Vilnüs) oyununda qonaqların qapısına ilk qolu vuran əfsanəvi futbolçu Ələkbər Məmmədov hələ sağlığında bizimlə söhbətində demişdi ki, o vaxt stadionu yaşıllaşdırmaq üçün ot örtüyünü Lənkərandan gətirmişdilər. Torpaqla birlikdə kvadrat şəklində kəsilib xüsusi maşınlara yığılan ot örtüyü birbaşa maşınlardan götürülüb stadiona düzülürdü...

Məlumat üçün deyim ki, indiki Tofiq Bəhramov adına stadion onda İosif Stalinin adını daşıyırdı...

Müsəllim HƏSƏNOV
Qol.az saytı üçün










Səhifənin yuxarısına keçidYuxarı
7138 dəfə baxılıb   
   Facebook Twitter MySpace Google

 

 
 
MÜƏLLİFİN DİGƏR YAZILARI                        
 
 
 
 
  24.01.17
16:52
  "Qəbələ"nin heyəti açıqlandı
16:38
  “Həmişəlik “Barselona”da qalmaq istəyirəm” - Rakitiç
16:20
  “Problemimiz olmayacaq” – “Kəpəz”in futbolçusu
15:49
  “Prosineçki heç yerə getməyəcək”- Elxan Məmmədov
15:30
  Etopaz-da 12 canlı oyun
15:14
  “Qəbələ”yə qarşı rüşvət iddiası - klub rəsmisi fakt istəyir
14:50
  Talismandan əla qurtarış - Video
14:40
  "Azərbaycandakı insanların qəlbini qırmadan çıxış yolu axtarırıq"
14:00
  Superliqada növbəti baş məşqçi istefası
13:28
  Maşallah Əhmədov vurduğu ziyanın 50 min manatını sabah ödəyəcək - Yenilənib
13:20
  Səmədov Şeydayevin Azərbaycanı seçməsindən danışdı
13:11
  "Barselona"dan Messiyə yeni müqavilə
12:45
  Hakimlərimiz 6 oyun idarə edəcəklər
12:30
  "Çelsi" qapıçı alır
11:34
  Premyer Liqamızda 2017-nin ilk oyunlarının vaxtı açıqlandı
11:09
  Prosineçki qərarını açıqladı: gedir, yoxsa qalır?
10:57
  "Qəbələ"nin Antalyada son sınağı
10:36
  “Formula-1”dən getdi
10:30
  Premyer Liqamızda qış transferləri - Yenilənir
10:15
  Ronaldo, Xames, Danilo oynamaya bilər
09:57
  "Prosineçki bugün AFFA prezidenti ilə görüşüb millidən getmək istədiyini açıqlayacaq"
01:35
  "Beşiktaş" 4 qolla qalib gəldi - Video
01:10
  "Borussiya"da yeni müqavilə
00:47
  Budaq Nəsirov 90 dəqiqə oynadı
00:30
  "Beşiktaş" liderliyə yüksəldi
00:15
  "Qəbələ"nin Antalya hazırlığı - Şəkillər
  23.01.17
22:33
  "Liverpul" hücumçusunu yenə icarəyə verdi
21:50
  Millimizin futbolçusu qovuldu
21:01
  "Prosineçki ilə danışıqlar aparırıq" - "Bursaspor" təsdiqlədi
20:40
  "Milan"dan yeni transfer
19:57
  "Səbail" Almaniya klubu ilə heç-heçə etdi
19:20
  Busketsin son durumu müəyyənləşdi
18:55
  Dario Frederiko "Kəpəz"ə qoşuldu
18:39
  AFFA-dan Prosineçki açıqlaması
18:19
  Prosineçki “Bursaspor”a keçir – şok iddia
18:02
  Droqba Avstraliya klubunda
17:26
  Millimizin sabiq üzvü Finlandiya klubunda
17:02
  "Karyeramı "Barselona"da başa vurmaq istəyirəm" - Arda
16:32
  Millimiz Türkiyəyə 22 futbolçu ilə getdi
16:20
  Mustafa Dənizli millimizin futbolçusunu çalışdıra bilər
15:56
  Gündüz Abbaszadə İrəvanda – Tarixin şəkli
15:27
  Kimə lazımdı “Birlik kuboku”?
15:18
  DÇ-2018-in püşkatması Kremldə
14:27
  "Roma" 87 illik rekordunu təkrarladı
14:00
  Etopaz-da 12 canlı oyun
13:28
  "Borussiya" 17 yaşlı hücumçu aldı
13:13
  Hakimlərimizin idarə edəcəyi oyunlar
12:48
  Vengerə ağır cəza gəlir
12:25
  "Qarabağ" qayıdır
12:15
  Ən çox kobudluq Neymara edilir
11:42
  “Birlik kuboku” ilə bağlı Azərbaycandan yaxşı təklif almışıq” - Vitali Mutko
11:34
  Bolqarıstan millisinin oyunçusu Azərbaycanda oynaya bilər
11:19
  "Real"dan Kurtua üçün 30 milyon avro
10:54
  "Seçimi Runi edəcək" - Mourinyo
10:11
  "Zirə" Bolqarıstan klubuna uduzdu
BÜTÜN XƏBƏRLƏR
© 2008-2017 Qol.Az - Müəllif hüquqları qorunur. Məlumatdan istifadə etdikdə istinad mütləqdir. Yerləşdirilən reklamların mətninə görə redaksiya məsuliyyət daşımır.
  Proqramlaşdırma: Elshad100.
Livescore