Qol.Az
Canlı nəticələr
WAP
RSS Qol.Az Facebook-da

Ana səhifə
Bütün Xəbərlər
Müsahibə
Foto
Olimpiya-2016

Video
Tarixin şəkli
Turnir cədvəli
Premyer Liqa
Yazarlar
Etopaz
Arxiv
Haqqımızda
Reklam
Əlaqə
Ronaldo 1-ci, Messi 2-ci, Neymar 3-cü

Yazarlar
 “Kolxozçu”yla oynamırdıq ey, almanlarla oynayırdıq!
Aqil Abbas
 80 ilin matçı - "Neftçi" erməniləri necə döydü?
Anar Şabanoğlu
 O mükafatı niyə qəbul etdiniz, Şahin Diniyev?
Aydın BAĞIROV
 Bakıdan... Tuluzayacan
Şakir YAQUBOV
 “Neftçi” rəhbərliyinin büdcə yalanı
Tahir SÜLEYMANOV
 Futbolumuz 2016-da: qara və ağ siyahı
Anar BAYRAMOV
 Rəşad, səndən soruşacaqlar ki...
Asəf QULİYEV
 Bağırov stadiona necə ot əkdirdi...
Müsəllim HƏSƏNOV
 "Neftçi"nin "Xəzər Lənkəran"a çatmasına az qalıb...
Etibar Cəbrayıloğlu
 Türklər idarə edir, bizimkilər müşahidə - Dənizli səfərində
gördüklərim
Erkin İBRAHİMOV
Fotoreportaj
Bütün 
Azərbaycan - Almaniya - Şəkillər
Top 5
"Tam fərqli Azərbaycan millisi gördüm" - Yoahim Löv
Azərbaycan – Almaniya: hansı ölkə, hansı kanal?
Almaniya millisinə bizimkilər də dəstək verəcək – AFFA etiraz edir
Almaniya millisi Bakıda azarkeş sevgisi ilə qarşılaşdı– Video
Millimiz uduzub 4-cü pilləyə düşdü
Linklər
525ci Qəzet

Bağırov stadiona necə ot əkdirdi...
A A A

[21.10.2016]
Bağırov stadiona necə ot əkdirdi...

Bakının ilk ən böyük futbol arenasının yaşıl örtüyü barədə tarixi faktlar


Bəri başdan deyim ki, futbol azarkeşi deyiləm. Amma son vaxtlar Tofiq Bəhramov adına Respublika stadionunun ot örtüyünün keyfiyyəti ilə bağlı mətbuatda gedən yazılar mənim də diqqətimi cəlb edib. Və bu, stadion tikiləndə – 1948-ci ildə ot örtüyü probleminin o vaxtkı respublika rəhbəri Mircəfər Bağırovun bir göstərişi ilə necə həll olunduğu barədə arxiv sənədlərini yadıma salıb. Bu sənədlərlə mən stadionun tarixi haqqında televiziya filmi hazırlayarkən rastlaşmışdım.

Həmin sənədlərdən oxumuşdum ki, Bakının mərkəzində böyük bir  stadion tikmək ideyası ötən əsrin 20-ci illərinin sonunda meydana gəlib. Hələ 1929-cu ilin dekabrında stadionun layihəsinin hazırlanması üzrə açıq müsabiqə elan edilib. Lakin stadionun layihələşdirilməsi və tikilməsi prosesi çox uzun çəkib və bu nəhəng idman arenasının təntənəli açılışı yalnız 1951-ci il sentyabrın 16-da mümkün olub.

Böyük Vətən Müharibəsinin başlanması ilə əlaqədar inşası 1941-ci ildə müvəqqəti dayandırılan Respublika stadionunda tikinti işlərinə növbəti dəfə 1947-ci ilin yanvarında start verilib. Bununla bağlı Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti yanında Bədən Tərbiyəsi və İdman Komitəsinin sədri Ələkbərovun Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinə ünvanladığı 16 yanvar 1947-ci il tarixli məktubda deyilirdi ki, “1941-ci ildə inşası müvəqqəti dayandırılmış respublika stadionunun tikinti işləri Hökumətin qərarı ilə 1946-cı ildə bərpa edilmişdir. 1946-cı ildə əsasən tikintinin rekonservasiyası və əsas istehsalat məsələlərinə hazırlıq işləri görülmüşdür”.

Arxiv sənədləri stadionun ot örtüyü məsələsinin də həmin 1947-ci ildə ortaya çıxdığını və bu barədə xüsusi müzakirələr aparıldığını göstərir. O vaxt  Moskvadan Bakı inşaatçılarına məsləhət görülüb ki, SSRİ-nin böyük şəhərlərində tikilmiş stadionların ot örtüyü ilə bağlı təcrübəsindən yararlanmaqla stadionu yaşıllaşdırsınlar.

Lakin Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin sədri Teymur Quliyevin 1948-ci il martın 15-də SSRİ Nazirlər Soveti yanında Bədən Tərbiyəsi və İdman Komitəsinin sədri N.Romanova göndərdiyi məktubdan aydın olur ki, ot örtüyü məsələsində başqa şəhərlərin təcrübəsini Bakıda tətbiq etmək qeyri-mümkündür. T.Quliyev yazır: “Bakı şəhərinin iqlim və torpaq şəraiti tikilməkdə olan stadionun futbol meydanının yaşıl örtüyü üçün mövcud toxumqarışdırma təcrübəsindən istifadə etməyə imkan vermir. Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti Bakı şəhərindəki Çoxillik Bitkilər İnstitutuna tapşırıb ki, Bakı stadionu üçün uyğun toxum qarışığı almaqdan ötrü təcrübə-tədqiqat işləri aparsın”.

Bundan sonra Azərbaycan SSR Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin, Elmlər Akademiyasının Botanika İnstitutunun, Azərbaycan SSR Elmi-Tədqiqat Çoxillik Bitkilər İnstitutunun və Azərbaycan SSR Elmi-Tədqiqat Torpaqşünaslıq İnstitunun əməkdaşları Bədən Tərbiyəsi və İdman Komitəsinin nümayəndələri və stadion layihəsinin müəllifi ilə birlikdə stadionun yaşıllaşdırılması sahəsində vəziyyətlə yerində tanış olublar. Uzun müzakirələrdən sonra iki fikir meydana gəlib: Botanika İnstitutu ilə Çoxillik Bitkilər İnstitutu təklif edib ki, stadionun yaşıllaşdırılma işini adi kökümsov gövdəli alaq otlarının – çayır və su çayırının köməyi ilə təmin etmək olar. Sadəcə bununla əlaqədar müəyyən təcrübə aparmağa ehtiyac var. Əgər bu sahədə təcrübələr müsbət nəticə versəydi, stadionun yaşıllaşdırılmasına yalnız bir ildən sonra başlamaq olardı...



Respublika stadionu bu gün


Elmi-Tədqiqat Torpaqşünaslıq İnstitutu isə stadionu bir neçə bitkinin qarışığından istifadə etməklə yaşıllaşdırmağı təklif edib. Arxiv sənədlərində “kökümsov, köküçıxıntılı və seyrəkkollu bitkilərin qarışığı” deyilən mürəkkəb terminolgiyadan istifadə olunub. Bu ot örtüyünün alınması üçün də eksperimentlər aparmaq və stadionun yaşıllaşdırma işlərinə bir il doqquz aydan sonra başlamaq təklif edilirdi...
Sənədlərdən görünür ki, o vaxt Bakı şəhərinin iqliminə oxşar iqlimdə yaşıllaşdırma təcrübəsi barədə hər hansı məlumat olmayıb. Ona görə də Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi hər iki təklif üzrə eksperimentlər aparmağa razılıq verib. Bu məqsədlə xüsusi suvarma qurğularının alınması, fasiləsiz su təchizatının təşkili və s. üzərində ciddi işə başlanılıb.

Bütün bunlarla yanaşı Azərbaycan SSR-in o vaxtkı kənd təsərrüfatı naziri İmam Mustafayev bu məsələyə dair müzakirələrin nəticəsi barədə Nazirlər Sovetinə ünvanladığı məktubun sonunda “Tehran stadionunun yaşıllaşdırılması üzrə səhih məlumatların alınmasının çox vacib olduğunu” ehtiyatla qeyd edib. Onu da xatırladıb ki, “iqlim şəraitinə görə Tehran Bakı şəhərinin şəraitinə çox uyğun gəlir və Tehran stadionu Şərqdə ən yaxşı stadion kimi tanınır”.    
Bundan sonra sovet bürokratiya maşını işə düşüb: bir nazirlik suyun fasilələrlə verildiyindən şikayət edib, başqa nazirlik texnikanın çatışmadığını yada salıb və s.

Nəhayət, respublikanın rəhbəri Mircəfər Bağırov bu problemin çözülməsinə özü qarışıb. Arxivdə Azərbaycan K(b)P MK katibi M.C.Bağırovun 1948-ci il noyabrın 17-də  Nazirlər Sovetinin sədri Quliyevə və Bakı Şəhər İcraiyyə Komitəsinin sədri Buzadkova ünvanladığı bir məktub var. Məktubda deyilir ki, “bu gün mən tikilməkdə olan stadiona baxdım, qeyd etməyi vacib sayıram ki, yaxın günlərdə biz bu tikinti ilə bağlı bütün kompleks məsələləri müzakirə etməliyik”.

Daha sonra Bağırov mətləb üstünə gəlir: “...Mənə dedilər ki, stadionun meydanı üçün yaşıl örtük seçilməsi üzərində hansısa komissiya və ya institut işləyir. Bu kimin ağlına gəlib, bilmirəm. Təcrübə aparmağa ehtiyac yoxdur. Ayrıqotu (rus dilində “pırey” – M.H.) ən yaxşı yaşıl örtük ola bilər... Xahiş edirəm müvafiq yoldaşlara tapşırasınız ki, on gün müddətində, maksimum iki həftə ərzində bu məsələ ilə bağlı əsaslı təkliflər versinlər”.

Müvafiq yoldaşların bu məsələ ilə bağlı Mircəfər Bağırova hansı təklifləri verdiklərini söyləmək çətindir. Amma 1951-ci il sentyabrın 16-da - Respublika stadionunun açılışı günü keçirilən “Neftçi” - “Spartak” (Vilnüs) oyununda qonaqların qapısına ilk qolu vuran əfsanəvi futbolçu Ələkbər Məmmədov hələ sağlığında bizimlə söhbətində demişdi ki, o vaxt stadionu yaşıllaşdırmaq üçün ot örtüyünü Lənkərandan gətirmişdilər. Torpaqla birlikdə kvadrat şəklində kəsilib xüsusi maşınlara yığılan ot örtüyü birbaşa maşınlardan götürülüb stadiona düzülürdü...

Məlumat üçün deyim ki, indiki Tofiq Bəhramov adına stadion onda İosif Stalinin adını daşıyırdı...

Müsəllim HƏSƏNOV
Qol.az saytı üçün










Səhifənin yuxarısına keçidYuxarı
8692 dəfə baxılıb   
   Facebook Twitter MySpace Google

 

 
 
MÜƏLLİFİN DİGƏR YAZILARI                        
 
 
 
 
  28.03.17
11:58
  Futzal millimizin heyəti açıqlandı
11:35
  "Azərbaycanla matç böyük oyun olacaq"
11:12
  Millmizin oyunu "NTV Spor"da
10:59
  U-21 millimiz Türkiyəyə qarşı
10:37
  Mançini "Barselona"da?
10:14
  “Bakıda diqqətsizliyə yol verdik” – Benedikt Hövedes
09:48
  Ronaldo 1-ci, Messi 2-ci, Neymar 3-cü
01:06
  Türklərin qələbəsi - Video
00:50
  Hollandiya millisinin baş məşqçisi qovuldu
00:20
  Türkiyə millisi 3 qolla qalib gəldi
00:01
  "Turan Tovuz"dan xal itkisi - Video
  27.03.17
22:40
  "Real" iki futbolçusu ilə yeni müqavilə imzalayır
22:03
  Məsut Özil Azərbaycana təşəkkür etdi – Şəkil
21:19
  "Mançester Siti" cərimələndi
20:26
  İtaliyanın ən yaxşı baş məşqçisi seçildi
19:37
  "Yeni yemək növləri icad etmək istəyirəm” - Maksim Medvedev
19:24
  Premyer Liqamızda 2 oyun canlı yayımda
18:30
  "Azərbaycan millisi dünya çempionatına çıxmaq gücündədir" - Aleksandr Səmədov
18:00
  "Zaqatala" və "Səbail"dən darmadağın
17:42
  AFFA "Birlik kuboku" ilə bağlı təkliflərini açıqladı
17:30
  FİDE prezidenti istefası ilə bağlı xəbəri təkzib etdi - Yenilənib
16:37
  Yığmamızın heyəti açıqlandı
16:00
  Türkiyə Ardasız oynayacaq
15:20
  (R) KİA heyrətləndirməyə davam edir
14:45
  "Bir xala çox ümid edirdik" - Cavid Hüseynov
14:37
  Etopaz-da 4 canlı oyun
14:06
  Reynaldo yenə zədələnib
13:56
  “Avropadan təklif var, getmək istəyirəm” – Qara Qarayev
13:14
  "Azərbaycana daha yaxşı oynamaq imkanı yaratdıq” – Hummels
12:50
  “Kolxozçu”yla oynamırdıq ey, almanlarla oynayırdıq!
12:47
  "Yalnız Almaniya bizə qol vura bilib" - rəqibimizin baş məşqçisi
12:37
  Çimərlik millimizdə yeni baş məşqçi
12:13
  "Asan qələbə qazanmadıq" - Andre Şürrle
11:47
  "Mən Feysbukda yoxam" - Elxan Məmmədov
11:24
  Premyer Liqamızda 24-cü turun oyunları bir gündə
10:58
  "Oyunumuzdan razı qaldım" - Tomas Müller
10:30
  "Qəbələ"nin futbolçuları üçün DÇ-2018-də 358 dəqiqə
10:11
  "Almaniyaya qol vurmaq inanılmaz hisdir" - Nazarov
09:45
  Estoniyaya qalib gəldik
02:15
  “Prosineçki uşaq səhvləri etdiyimizi dedi” - Rəşad Sadıqov
02:04
  Şotlandiya sonda sevindi - Video
01:52
  “İnanırıq ki, qrupdan çıxa biləcəyik” - Dəniz Yılmaz
01:37
  Azərbaycan - Almaniya - Şəkillər
01:23
  “İkinci qolu heç nədən buraxdıq” - Qara Qarayev
01:13
  Polşa səfərdən 3 xalla qayıtdı - Video
00:51
  Şimali İrlandiyanın qələbəsi - Video
00:42
  Rəqiblərimizdən Çexiya və Şimali İrlandiya qələbə qazandı
00:38
  İngiltərə Litvanı məğlub etdi - Video
00:22
  Löv “Maşallah” dedi
00:01
  Rəqiblərimizin oyununda 6 qol - Video
  26.03.17
23:50
  Kamran “Boavişta”dan ayrıldı
23:11
  “Futbolçularımla fəxr edirəm” – Prosineçki
22:35
  "Tam fərqli Azərbaycan millisi gördüm" - Yoahim Löv
22:02
  Belə uduzduq - Video
21:50
  Millimiz uduzub 4-cü pilləyə düşdü
BÜTÜN XƏBƏRLƏR
© 2008-2017 Qol.Az - Müəllif hüquqları qorunur. Məlumatdan istifadə etdikdə istinad mütləqdir. Yerləşdirilən reklamların mətninə görə redaksiya məsuliyyət daşımır.
  Proqramlaşdırma: Elshad100.
Livescore