Qol.Az
Canlı nəticələr
WAP
RSS Qol.Az Facebook-da

Ana səhifə
Bütün Xəbərlər
Müsahibə
Foto
Olimpiya-2016

Video
Tarixin şəkli
Turnir cədvəli
Premyer Liqa
Yazarlar
Etopaz
Arxiv
Haqqımızda
Reklam
Əlaqə
Asiya Çempionlar Liqasında qadın məşqçi!

Yazarlar
 “Neftçi” 42 illik əfsanəvi həkimini necə qovdu?
Aydın BAĞIROV
 Azərbaycanlı molokan
Şakir YAQUBOV
 Ey gözəl İmarət, ey gözəl “Qarabağ”
Aqil Abbas
 “Neftçi” rəhbərliyinin büdcə yalanı
Tahir SÜLEYMANOV
 Futbolumuz 2016-da: qara və ağ siyahı
Anar BAYRAMOV
 Rəşad, səndən soruşacaqlar ki...
Asəf QULİYEV
 Bağırov stadiona necə ot əkdirdi...
Müsəllim HƏSƏNOV
 "Neftçi"nin "Xəzər Lənkəran"a çatmasına az qalıb...
Etibar Cəbrayıloğlu
 Türklər idarə edir, bizimkilər müşahidə - Dənizli səfərində
gördüklərim
Erkin İBRAHİMOV
Fotoreportaj
Bütün 
"Qəbələ"ni zirvəyə yüksəldən qələbə - Şəkillər
Top 5
Kəmaləddin Heydərov və Elçin Quliyev “Qəbələ” – “Qarabağ” oyununda
"Qəbələ" "Qarabağ"ı udub liderliyə yüksəldi
"Neftçi" və "İnter" heç-heçə etdi
“Qarabağ” udsa, çempionluğu indidən bayram edə bilər” – Vaqif Sadıqov
Kamran "Boavişta"dan gedir: "Məlumdur ki, ehtiyatda oturacam"
Linklər
525ci Qəzet

Bağırov stadiona necə ot əkdirdi...
A A A

[21.10.2016]
Bağırov stadiona necə ot əkdirdi...

Bakının ilk ən böyük futbol arenasının yaşıl örtüyü barədə tarixi faktlar


Bəri başdan deyim ki, futbol azarkeşi deyiləm. Amma son vaxtlar Tofiq Bəhramov adına Respublika stadionunun ot örtüyünün keyfiyyəti ilə bağlı mətbuatda gedən yazılar mənim də diqqətimi cəlb edib. Və bu, stadion tikiləndə – 1948-ci ildə ot örtüyü probleminin o vaxtkı respublika rəhbəri Mircəfər Bağırovun bir göstərişi ilə necə həll olunduğu barədə arxiv sənədlərini yadıma salıb. Bu sənədlərlə mən stadionun tarixi haqqında televiziya filmi hazırlayarkən rastlaşmışdım.

Həmin sənədlərdən oxumuşdum ki, Bakının mərkəzində böyük bir  stadion tikmək ideyası ötən əsrin 20-ci illərinin sonunda meydana gəlib. Hələ 1929-cu ilin dekabrında stadionun layihəsinin hazırlanması üzrə açıq müsabiqə elan edilib. Lakin stadionun layihələşdirilməsi və tikilməsi prosesi çox uzun çəkib və bu nəhəng idman arenasının təntənəli açılışı yalnız 1951-ci il sentyabrın 16-da mümkün olub.

Böyük Vətən Müharibəsinin başlanması ilə əlaqədar inşası 1941-ci ildə müvəqqəti dayandırılan Respublika stadionunda tikinti işlərinə növbəti dəfə 1947-ci ilin yanvarında start verilib. Bununla bağlı Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti yanında Bədən Tərbiyəsi və İdman Komitəsinin sədri Ələkbərovun Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinə ünvanladığı 16 yanvar 1947-ci il tarixli məktubda deyilirdi ki, “1941-ci ildə inşası müvəqqəti dayandırılmış respublika stadionunun tikinti işləri Hökumətin qərarı ilə 1946-cı ildə bərpa edilmişdir. 1946-cı ildə əsasən tikintinin rekonservasiyası və əsas istehsalat məsələlərinə hazırlıq işləri görülmüşdür”.

Arxiv sənədləri stadionun ot örtüyü məsələsinin də həmin 1947-ci ildə ortaya çıxdığını və bu barədə xüsusi müzakirələr aparıldığını göstərir. O vaxt  Moskvadan Bakı inşaatçılarına məsləhət görülüb ki, SSRİ-nin böyük şəhərlərində tikilmiş stadionların ot örtüyü ilə bağlı təcrübəsindən yararlanmaqla stadionu yaşıllaşdırsınlar.

Lakin Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin sədri Teymur Quliyevin 1948-ci il martın 15-də SSRİ Nazirlər Soveti yanında Bədən Tərbiyəsi və İdman Komitəsinin sədri N.Romanova göndərdiyi məktubdan aydın olur ki, ot örtüyü məsələsində başqa şəhərlərin təcrübəsini Bakıda tətbiq etmək qeyri-mümkündür. T.Quliyev yazır: “Bakı şəhərinin iqlim və torpaq şəraiti tikilməkdə olan stadionun futbol meydanının yaşıl örtüyü üçün mövcud toxumqarışdırma təcrübəsindən istifadə etməyə imkan vermir. Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti Bakı şəhərindəki Çoxillik Bitkilər İnstitutuna tapşırıb ki, Bakı stadionu üçün uyğun toxum qarışığı almaqdan ötrü təcrübə-tədqiqat işləri aparsın”.

Bundan sonra Azərbaycan SSR Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin, Elmlər Akademiyasının Botanika İnstitutunun, Azərbaycan SSR Elmi-Tədqiqat Çoxillik Bitkilər İnstitutunun və Azərbaycan SSR Elmi-Tədqiqat Torpaqşünaslıq İnstitunun əməkdaşları Bədən Tərbiyəsi və İdman Komitəsinin nümayəndələri və stadion layihəsinin müəllifi ilə birlikdə stadionun yaşıllaşdırılması sahəsində vəziyyətlə yerində tanış olublar. Uzun müzakirələrdən sonra iki fikir meydana gəlib: Botanika İnstitutu ilə Çoxillik Bitkilər İnstitutu təklif edib ki, stadionun yaşıllaşdırılma işini adi kökümsov gövdəli alaq otlarının – çayır və su çayırının köməyi ilə təmin etmək olar. Sadəcə bununla əlaqədar müəyyən təcrübə aparmağa ehtiyac var. Əgər bu sahədə təcrübələr müsbət nəticə versəydi, stadionun yaşıllaşdırılmasına yalnız bir ildən sonra başlamaq olardı...



Respublika stadionu bu gün


Elmi-Tədqiqat Torpaqşünaslıq İnstitutu isə stadionu bir neçə bitkinin qarışığından istifadə etməklə yaşıllaşdırmağı təklif edib. Arxiv sənədlərində “kökümsov, köküçıxıntılı və seyrəkkollu bitkilərin qarışığı” deyilən mürəkkəb terminolgiyadan istifadə olunub. Bu ot örtüyünün alınması üçün də eksperimentlər aparmaq və stadionun yaşıllaşdırma işlərinə bir il doqquz aydan sonra başlamaq təklif edilirdi...
Sənədlərdən görünür ki, o vaxt Bakı şəhərinin iqliminə oxşar iqlimdə yaşıllaşdırma təcrübəsi barədə hər hansı məlumat olmayıb. Ona görə də Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi hər iki təklif üzrə eksperimentlər aparmağa razılıq verib. Bu məqsədlə xüsusi suvarma qurğularının alınması, fasiləsiz su təchizatının təşkili və s. üzərində ciddi işə başlanılıb.

Bütün bunlarla yanaşı Azərbaycan SSR-in o vaxtkı kənd təsərrüfatı naziri İmam Mustafayev bu məsələyə dair müzakirələrin nəticəsi barədə Nazirlər Sovetinə ünvanladığı məktubun sonunda “Tehran stadionunun yaşıllaşdırılması üzrə səhih məlumatların alınmasının çox vacib olduğunu” ehtiyatla qeyd edib. Onu da xatırladıb ki, “iqlim şəraitinə görə Tehran Bakı şəhərinin şəraitinə çox uyğun gəlir və Tehran stadionu Şərqdə ən yaxşı stadion kimi tanınır”.    
Bundan sonra sovet bürokratiya maşını işə düşüb: bir nazirlik suyun fasilələrlə verildiyindən şikayət edib, başqa nazirlik texnikanın çatışmadığını yada salıb və s.

Nəhayət, respublikanın rəhbəri Mircəfər Bağırov bu problemin çözülməsinə özü qarışıb. Arxivdə Azərbaycan K(b)P MK katibi M.C.Bağırovun 1948-ci il noyabrın 17-də  Nazirlər Sovetinin sədri Quliyevə və Bakı Şəhər İcraiyyə Komitəsinin sədri Buzadkova ünvanladığı bir məktub var. Məktubda deyilir ki, “bu gün mən tikilməkdə olan stadiona baxdım, qeyd etməyi vacib sayıram ki, yaxın günlərdə biz bu tikinti ilə bağlı bütün kompleks məsələləri müzakirə etməliyik”.

Daha sonra Bağırov mətləb üstünə gəlir: “...Mənə dedilər ki, stadionun meydanı üçün yaşıl örtük seçilməsi üzərində hansısa komissiya və ya institut işləyir. Bu kimin ağlına gəlib, bilmirəm. Təcrübə aparmağa ehtiyac yoxdur. Ayrıqotu (rus dilində “pırey” – M.H.) ən yaxşı yaşıl örtük ola bilər... Xahiş edirəm müvafiq yoldaşlara tapşırasınız ki, on gün müddətində, maksimum iki həftə ərzində bu məsələ ilə bağlı əsaslı təkliflər versinlər”.

Müvafiq yoldaşların bu məsələ ilə bağlı Mircəfər Bağırova hansı təklifləri verdiklərini söyləmək çətindir. Amma 1951-ci il sentyabrın 16-da - Respublika stadionunun açılışı günü keçirilən “Neftçi” - “Spartak” (Vilnüs) oyununda qonaqların qapısına ilk qolu vuran əfsanəvi futbolçu Ələkbər Məmmədov hələ sağlığında bizimlə söhbətində demişdi ki, o vaxt stadionu yaşıllaşdırmaq üçün ot örtüyünü Lənkərandan gətirmişdilər. Torpaqla birlikdə kvadrat şəklində kəsilib xüsusi maşınlara yığılan ot örtüyü birbaşa maşınlardan götürülüb stadiona düzülürdü...

Məlumat üçün deyim ki, indiki Tofiq Bəhramov adına stadion onda İosif Stalinin adını daşıyırdı...

Müsəllim HƏSƏNOV
Qol.az saytı üçün










Səhifənin yuxarısına keçidYuxarı
7728 dəfə baxılıb   
   Facebook Twitter MySpace Google

 

 
 
MÜƏLLİFİN DİGƏR YAZILARI                        
 
 
 
 
  20.02.17
19:13
  "Barselona"dan Messi açıqlaması
18:48
  "Totti istəsə, yeni müqavilə imzalayacaq" - Spaletti
18:05
  Asiya Çempionlar Liqasında qadın məşqçi!
17:42
  “Barselona” rəhbərliyi saxta və nankordu" - Dani Alveş
17:00
  Azərbaycanlı futbolçu rəsmən “Anji”də
16:44
  Reynaldo ən pis "11-lik"də
16:20
  "Beşiktaş"da ciddi itki
15:45
  Eto'o da Çinə gedir?
15:24
  Serbiyada irqçiliyə görə kütləvi dava – Video
14:51
  “Qarabağ”a qarşı oynamayacaq
14:20
  54 ilə 50 min qol
14:12
  Prosineçki millimizə necə gəlib? – “Balkan menecer mafiyası...”
13:47
  Etopaz-da 21 canlı oyun
13:27
  Sergey Zenyov: "Qolum sayılmasaydı..."
13:00
  Fərhad Vəliyev 250-yə çatdı
12:33
  PFL oyunların vaxtını açıqladı
12:12
  Ənənə pozulmadı: yenə braziliyalı
11:51
  İtaliya klubunda baş məşqçi dəyişikliyi
11:19
  Marselo Byelsanın yeni klubu müəyyənləşdi
10:52
  "Barselona" Enrike ilə bağlı qərarını verdi
10:30
  PSJ-dən xal itkisi - Video
10:11
  “Məğlubiyyət bizi sındırmadı” – Maksim Medvedev
09:45
  Eddi ehtiyatda qaldı
02:50
  Messi dubl etdi - Video
02:35
  "Milan" "Fiorentina"ya qalib gəldi - Video
02:10
  "Mançester Yunayted" 1/4 finalda - Video
01:45
  "Barselona"dan çətin qələbə
01:29
  Renat Dadaşov 90 dəqiqə oynadı
00:45
  Bundesliqada 21-ci tura yekun vuruldu
00:05
  "Beşiktaş"dan qələbə, "Fənərbaxça" xal itirdi
00:01
  "Qəbələ"ni zirvəyə yüksəldən qələbə - Şəkillər
  19.02.17
21:43
  “Boyum balacadısa, məni vurmalısan?” – Qara Qarayev
21:07
  “Qəbələ”yə qol vurmaq asan deyil” – Rəşad Sadıqov
20:35
  "Qəbələ" - "Qarabağ": geniş icmal - Video
20:28
  “Mən çempionluq haqda danışa bilmərəm” – Qriqorçuk
20:09
  "Hakimlərə "5" düşür" - Qurban Qurbanov
19:21
  "Qəbələ" "Qarabağ"ı udub liderliyə yüksəldi
19:09
  “Qarabağ”ın xorvat kabusu
19:01
  "Sumqayıt"dan qələbə - Video
18:03
  "Dostlar o futbolçunu kömək üçün bizə göndəriblər" - Tərlan Əhmədov
17:52
  "Onu əvəzedici komandaya göndərməyin vaxtı çatıb" - Samir Abasov
17:38
  Kəmaləddin Heydərov və Elçin Quliyev “Qəbələ” – “Qarabağ” oyununda
16:45
  Rəşad Sadiqov mərkəz müdafiəçisi rolunda
16:38
  "Qəbələ" - "Qarabağ": heyətlər
15:27
  Qəbələ stadionu indi - Şəkillər
15:07
  Belə də yox – 2
14:30
  “Sumqayıt” – AZAL: heyətlər
13:14
  “Qarabağ” udsa, çempionluğu indidən bayram edə bilər” – Vaqif Sadıqov
12:25
  Alleqri Bonuccini söydü – "Yuventus”da qalmaqal
12:00
  Ançelotti azarkeşləri təhqir etdi - Orta barmağını göstərdi
11:33
  “Qarabağ” – “Qəbələ” oyununda 7 qol necə vurulmuşdu? – Video
11:04
  “Kəpəz” AFFA-ya saxta görüntülər vermişdi, “Neftçi”nin etdiyi isə təxribat idi”
10:24
  Emin Mahmudov ciddi zədə alıb
02:15
  "Çelsi" 1/4 finalda - Video
01:53
  "Lester" kubokla vidalaşdı - Video
BÜTÜN XƏBƏRLƏR
© 2008-2017 Qol.Az - Müəllif hüquqları qorunur. Məlumatdan istifadə etdikdə istinad mütləqdir. Yerləşdirilən reklamların mətninə görə redaksiya məsuliyyət daşımır.
  Proqramlaşdırma: Elshad100.
Livescore