Qol.Az
Canlı nəticələr
WAP
RSS Qol.Az Facebook-da

Ana səhifə
Bütün Xəbərlər
Müsahibə
Foto
Olimpiya-2016
 
Video
Tarixin şəkli
Turnir cədvəli
Premyer Liqa
Yazarlar
Etopaz
Layihə
Arxiv
Haqqımızda
Reklam
Əlaqə
Abramoviç Britaniyaya gedə bilmir – viza verilmir

Yazarlar
 Futbol, bazar, qovhaqov...
Səbuhi MƏMMƏDLİ
 Bir az dərindən düşünsək...
Şakir YAQUBOV
 Altay Əliyevin 40 yaşına…
Aydın BAĞIROV
 Yoxa çıxan uşaqlar
İlqar Tağıyev
 Onlara futbol yox, yeni "qurban"lar lazımdır...
Tahir SÜLEYMANOV
 Milyonları yeyənlərə 10 il, oyun "satanlara" ömürlük "həbs"
Aqil Abbas
 Hər yerdə “Qarabağ", AFFA-da “Qarabağ", PFL-də “Qarabağ"
Etibar Cəbrayıloğlu
Fotoreportaj
Bütün 
Avroliqanın finalından maraqlı şəkillər
Top 5
"Neftçi" Avroliqada, "Zirə" 4-cü yeri tutdu
Fransanın heyəti: ulduz futbolçular kənarda
İngiltərə kubokunu "Çelsi" qazandı
"Mançester Siti"dən İnyestaya gözlənilməz təklif
“Liverpul”un ÇL-i qazanmasını istəmirəm”
Linklər
525ci Qəzet

Bağırov stadiona necə ot əkdirdi...
A A A

[21.10.2016]
Bağırov stadiona necə ot əkdirdi...

Bakının ilk ən böyük futbol arenasının yaşıl örtüyü barədə tarixi faktlar


Bəri başdan deyim ki, futbol azarkeşi deyiləm. Amma son vaxtlar Tofiq Bəhramov adına Respublika stadionunun ot örtüyünün keyfiyyəti ilə bağlı mətbuatda gedən yazılar mənim də diqqətimi cəlb edib. Və bu, stadion tikiləndə – 1948-ci ildə ot örtüyü probleminin o vaxtkı respublika rəhbəri Mircəfər Bağırovun bir göstərişi ilə necə həll olunduğu barədə arxiv sənədlərini yadıma salıb. Bu sənədlərlə mən stadionun tarixi haqqında televiziya filmi hazırlayarkən rastlaşmışdım.

Həmin sənədlərdən oxumuşdum ki, Bakının mərkəzində böyük bir  stadion tikmək ideyası ötən əsrin 20-ci illərinin sonunda meydana gəlib. Hələ 1929-cu ilin dekabrında stadionun layihəsinin hazırlanması üzrə açıq müsabiqə elan edilib. Lakin stadionun layihələşdirilməsi və tikilməsi prosesi çox uzun çəkib və bu nəhəng idman arenasının təntənəli açılışı yalnız 1951-ci il sentyabrın 16-da mümkün olub.

Böyük Vətən Müharibəsinin başlanması ilə əlaqədar inşası 1941-ci ildə müvəqqəti dayandırılan Respublika stadionunda tikinti işlərinə növbəti dəfə 1947-ci ilin yanvarında start verilib. Bununla bağlı Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti yanında Bədən Tərbiyəsi və İdman Komitəsinin sədri Ələkbərovun Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinə ünvanladığı 16 yanvar 1947-ci il tarixli məktubda deyilirdi ki, “1941-ci ildə inşası müvəqqəti dayandırılmış respublika stadionunun tikinti işləri Hökumətin qərarı ilə 1946-cı ildə bərpa edilmişdir. 1946-cı ildə əsasən tikintinin rekonservasiyası və əsas istehsalat məsələlərinə hazırlıq işləri görülmüşdür”.

Arxiv sənədləri stadionun ot örtüyü məsələsinin də həmin 1947-ci ildə ortaya çıxdığını və bu barədə xüsusi müzakirələr aparıldığını göstərir. O vaxt  Moskvadan Bakı inşaatçılarına məsləhət görülüb ki, SSRİ-nin böyük şəhərlərində tikilmiş stadionların ot örtüyü ilə bağlı təcrübəsindən yararlanmaqla stadionu yaşıllaşdırsınlar.

Lakin Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin sədri Teymur Quliyevin 1948-ci il martın 15-də SSRİ Nazirlər Soveti yanında Bədən Tərbiyəsi və İdman Komitəsinin sədri N.Romanova göndərdiyi məktubdan aydın olur ki, ot örtüyü məsələsində başqa şəhərlərin təcrübəsini Bakıda tətbiq etmək qeyri-mümkündür. T.Quliyev yazır: “Bakı şəhərinin iqlim və torpaq şəraiti tikilməkdə olan stadionun futbol meydanının yaşıl örtüyü üçün mövcud toxumqarışdırma təcrübəsindən istifadə etməyə imkan vermir. Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti Bakı şəhərindəki Çoxillik Bitkilər İnstitutuna tapşırıb ki, Bakı stadionu üçün uyğun toxum qarışığı almaqdan ötrü təcrübə-tədqiqat işləri aparsın”.

Bundan sonra Azərbaycan SSR Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin, Elmlər Akademiyasının Botanika İnstitutunun, Azərbaycan SSR Elmi-Tədqiqat Çoxillik Bitkilər İnstitutunun və Azərbaycan SSR Elmi-Tədqiqat Torpaqşünaslıq İnstitunun əməkdaşları Bədən Tərbiyəsi və İdman Komitəsinin nümayəndələri və stadion layihəsinin müəllifi ilə birlikdə stadionun yaşıllaşdırılması sahəsində vəziyyətlə yerində tanış olublar. Uzun müzakirələrdən sonra iki fikir meydana gəlib: Botanika İnstitutu ilə Çoxillik Bitkilər İnstitutu təklif edib ki, stadionun yaşıllaşdırılma işini adi kökümsov gövdəli alaq otlarının – çayır və su çayırının köməyi ilə təmin etmək olar. Sadəcə bununla əlaqədar müəyyən təcrübə aparmağa ehtiyac var. Əgər bu sahədə təcrübələr müsbət nəticə versəydi, stadionun yaşıllaşdırılmasına yalnız bir ildən sonra başlamaq olardı...



Respublika stadionu bu gün


Elmi-Tədqiqat Torpaqşünaslıq İnstitutu isə stadionu bir neçə bitkinin qarışığından istifadə etməklə yaşıllaşdırmağı təklif edib. Arxiv sənədlərində “kökümsov, köküçıxıntılı və seyrəkkollu bitkilərin qarışığı” deyilən mürəkkəb terminolgiyadan istifadə olunub. Bu ot örtüyünün alınması üçün də eksperimentlər aparmaq və stadionun yaşıllaşdırma işlərinə bir il doqquz aydan sonra başlamaq təklif edilirdi...
Sənədlərdən görünür ki, o vaxt Bakı şəhərinin iqliminə oxşar iqlimdə yaşıllaşdırma təcrübəsi barədə hər hansı məlumat olmayıb. Ona görə də Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi hər iki təklif üzrə eksperimentlər aparmağa razılıq verib. Bu məqsədlə xüsusi suvarma qurğularının alınması, fasiləsiz su təchizatının təşkili və s. üzərində ciddi işə başlanılıb.

Bütün bunlarla yanaşı Azərbaycan SSR-in o vaxtkı kənd təsərrüfatı naziri İmam Mustafayev bu məsələyə dair müzakirələrin nəticəsi barədə Nazirlər Sovetinə ünvanladığı məktubun sonunda “Tehran stadionunun yaşıllaşdırılması üzrə səhih məlumatların alınmasının çox vacib olduğunu” ehtiyatla qeyd edib. Onu da xatırladıb ki, “iqlim şəraitinə görə Tehran Bakı şəhərinin şəraitinə çox uyğun gəlir və Tehran stadionu Şərqdə ən yaxşı stadion kimi tanınır”.    
Bundan sonra sovet bürokratiya maşını işə düşüb: bir nazirlik suyun fasilələrlə verildiyindən şikayət edib, başqa nazirlik texnikanın çatışmadığını yada salıb və s.

Nəhayət, respublikanın rəhbəri Mircəfər Bağırov bu problemin çözülməsinə özü qarışıb. Arxivdə Azərbaycan K(b)P MK katibi M.C.Bağırovun 1948-ci il noyabrın 17-də  Nazirlər Sovetinin sədri Quliyevə və Bakı Şəhər İcraiyyə Komitəsinin sədri Buzadkova ünvanladığı bir məktub var. Məktubda deyilir ki, “bu gün mən tikilməkdə olan stadiona baxdım, qeyd etməyi vacib sayıram ki, yaxın günlərdə biz bu tikinti ilə bağlı bütün kompleks məsələləri müzakirə etməliyik”.

Daha sonra Bağırov mətləb üstünə gəlir: “...Mənə dedilər ki, stadionun meydanı üçün yaşıl örtük seçilməsi üzərində hansısa komissiya və ya institut işləyir. Bu kimin ağlına gəlib, bilmirəm. Təcrübə aparmağa ehtiyac yoxdur. Ayrıqotu (rus dilində “pırey” – M.H.) ən yaxşı yaşıl örtük ola bilər... Xahiş edirəm müvafiq yoldaşlara tapşırasınız ki, on gün müddətində, maksimum iki həftə ərzində bu məsələ ilə bağlı əsaslı təkliflər versinlər”.

Müvafiq yoldaşların bu məsələ ilə bağlı Mircəfər Bağırova hansı təklifləri verdiklərini söyləmək çətindir. Amma 1951-ci il sentyabrın 16-da - Respublika stadionunun açılışı günü keçirilən “Neftçi” - “Spartak” (Vilnüs) oyununda qonaqların qapısına ilk qolu vuran əfsanəvi futbolçu Ələkbər Məmmədov hələ sağlığında bizimlə söhbətində demişdi ki, o vaxt stadionu yaşıllaşdırmaq üçün ot örtüyünü Lənkərandan gətirmişdilər. Torpaqla birlikdə kvadrat şəklində kəsilib xüsusi maşınlara yığılan ot örtüyü birbaşa maşınlardan götürülüb stadiona düzülürdü...

Məlumat üçün deyim ki, indiki Tofiq Bəhramov adına stadion onda İosif Stalinin adını daşıyırdı...

Müsəllim HƏSƏNOV
Qol.az saytı üçün










Səhifənin yuxarısına keçidYuxarı
10322 dəfə baxılıb   
   Facebook Twitter MySpace Google

 
 

 
MÜƏLLİFİN DİGƏR YAZILARI                        
 
 
 
  20.05.18
19:09
  "Neftçi" Avroliqada, "Zirə" 4-cü yeri tutdu
18:30
  Abramoviç Britaniyaya gedə bilmir – viza verilmir
17:44
  Gəncəli azarkeşlərdən AFFA-ya etiraz
17:35
  “Barselona”dan Qrizmanna 5 illik müqavilə - razılığa gəldilər
17:05
  “Səbail” – “Keşlə” - heyətlər
16:50
  “Kəpəz” – “Neftçi” – heyətlər
16:35
  “Sumqayıt” – “Zirə” - heyətlər açıqlandı
16:27
  Benites Torresi istəyir
16:16
  Simeone: “Qarabağ”la oyunlardan sonra...”
15:36
  "Salah fantastik mövsüm keçirdi, Ronaldo isə bunu 15 dəfə edib"
14:53
  "Borussiya"yanı çalışdırmaq üçün istefa verdi
14:01
  Portuqaliya millisinin üzvü "Lester"də - rəsmi
13:34
  PSJ-nin prezidentindən Buffon açıqlaması
12:49
  Superkubok oyununun vaxtı açıqlandı – İngiltərədə
12:10
  Rəşad Sadıqov yığmanın heyətini açıqladı
11:47
  "Real" azarkeşləri final biletlərini geri qaytarır
11:25
  Avropa çempionatında daha bir medal
10:05
  Qrizmannın əvəzinə Vardi?
02:00
  “Bavariya” kuboka həsrət qaldı - Video
01:44
  Superliqaya yüksələn üçüncü komanda bəlli oldu
01:27
  “Real” “bürünc” qazandı - Video
01:10
  “Seltik” 38-ci dəfə kuboka sahib çıxdı - Video
00:56
  “Viktoriya Plzen”in 5-ci çempionluğu
00:41
  “Yuventus” mövsümü qələbə ilə başa vurdu - Video
00:29
  Balotelli 4 ildə sonra millidə
00:13
  Almaniya kubokunun qalibi müəyyənləşdi
00:00
  "Qalatasaray"ın çempionluğu qazandığı oyun - Video
  19.05.18
23:00
  "Çelsi" - "Mançester Yunayted" - video
22:42
  "Kəpəz" son oyuna ciddi itkilərlə çıxacaq
22:15
  İngiltərə kubokunu "Çelsi" qazandı
21:56
  "Qalatasaray" çempionluğu rəsmiləşdirdi
20:37
  Əvəzedicilərin çempionatı yekunlaşdı, qaliblər mükafatlandırıldı - video
20:04
  Prosineçki "Qarabağ"ı nümunə göstərdi
19:36
  "Yuventus" mövsümə qələbə ilə yekun vurdu
19:14
  Şeydayev "Zenit"ə daha 40 min qazandırdı
18:20
  Pelleqrini Premyer Liqaya qayıdır
17:47
  "Borussiya" yeni qapıçı aldı - rəsmi
17:15
  Reynaldodan növbəti qol
16:39
  Sizin əbədi Canluici Buffon!
15:54
  “Zirə” son oyuna 4 itki ilə çıxacaq
15:35
  Demba Ba “Beşiktaş”a qayıdır
14:25
  "Barselona"nın yeni forması - Şəkil
12:52
  Günün canlı oyunları - Etopaz-da
12:19
  "Bavariya", yoxsa "Ayntraxt"?
11:55
  "Astana"nın 11 oyunçusu millimizlə matça çağırıldı
11:24
  "Mançester Siti"dən İnyestaya gözlənilməz təklif
10:47
  "Qarabağ"la oyunlardan sonra pis vəziyyətdə idik"
10:15
  "Çelsi" Levandovskini istəyir
09:58
  Samboçularımızdan ilk gündə 2 medal
01:41
  Nağıyev “Qarabağ Vyana”ya qələbə qazandırdı
01:00
  “Parma” yenidən A Seriyasında
00:30
  "Qarabağı"n futbolçuları əsgərlərlə futbol oynadı - Video
00:01
  Nazarov üçün 73 dəqiqə
  18.05.18
22:58
  Qola bərabər ötürmələr - Video
21:57
  Bu həftənin xilaskar qapıçıları - Video
BÜTÜN XƏBƏRLƏR
© 2008-2018 Qol.Az - Müəllif hüquqları qorunur. Məlumatdan istifadə etdikdə istinad mütləqdir. Yerləşdirilən reklamların mətninə görə redaksiya məsuliyyət daşımır.
  Proqramlaşdırma: Elshad100.
Livescore