Qol.Az
Canlı nəticələr
WAP
RSS Qol.Az Facebook-da

Ana səhifə
Bütün Xəbərlər
Müsahibə
Foto
Olimpiya-2016

Video
Tarixin şəkli
Turnir cədvəli
Premyer Liqa
Yazarlar
Etopaz
Arxiv
Haqqımızda
Reklam
Əlaqə
Çindən “Qarabağ”ın sabiq oyunçusuna təklif

Yazarlar
 Belə də yox...
Aydın BAĞIROV
 “Neftçi” rəhbərliyinin büdcə yalanı
Tahir SÜLEYMANOV
 Futbolumuz 2016-da: qara və ağ siyahı
Anar BAYRAMOV
 Rəşad, səndən soruşacaqlar ki...
Asəf QULİYEV
 Heydər Əliyevin təmiz qələbəsi və ya “Neftçi” haqsız cəzadan necə
qurtuldu...
Şakir YAQUBOV
 Stadionun yolunu tanımayan futbol azarkeşləri
Aqil Abbas
 Bağırov stadiona necə ot əkdirdi...
Müsəllim HƏSƏNOV
 "Neftçi"nin "Xəzər Lənkəran"a çatmasına az qalıb...
Etibar Cəbrayıloğlu
 Türklər idarə edir, bizimkilər müşahidə - Dənizli səfərində
gördüklərim
Erkin İBRAHİMOV
Fotoreportaj
Bütün 
AZAL - "Qəbələ" - Şəkillər
Top 5
Premyer Liqamızda qış transferləri - Yenilənir
Rəşaddan alqışlanacaq addım
“Üstümә bomba bağlayıb Ermənistanı partladaram…” - Kamran Ağayev
Ermənistan mətbuatı Vaqif Cavadovdan yazdı
Kamran “Benfika”nın futbolçuları ilə dalaşdı - Video
Linklər
525ci Qəzet

Bağırov stadiona necə ot əkdirdi...
A A A

[21.10.2016]
Bağırov stadiona necə ot əkdirdi...

Bakının ilk ən böyük futbol arenasının yaşıl örtüyü barədə tarixi faktlar


Bəri başdan deyim ki, futbol azarkeşi deyiləm. Amma son vaxtlar Tofiq Bəhramov adına Respublika stadionunun ot örtüyünün keyfiyyəti ilə bağlı mətbuatda gedən yazılar mənim də diqqətimi cəlb edib. Və bu, stadion tikiləndə – 1948-ci ildə ot örtüyü probleminin o vaxtkı respublika rəhbəri Mircəfər Bağırovun bir göstərişi ilə necə həll olunduğu barədə arxiv sənədlərini yadıma salıb. Bu sənədlərlə mən stadionun tarixi haqqında televiziya filmi hazırlayarkən rastlaşmışdım.

Həmin sənədlərdən oxumuşdum ki, Bakının mərkəzində böyük bir  stadion tikmək ideyası ötən əsrin 20-ci illərinin sonunda meydana gəlib. Hələ 1929-cu ilin dekabrında stadionun layihəsinin hazırlanması üzrə açıq müsabiqə elan edilib. Lakin stadionun layihələşdirilməsi və tikilməsi prosesi çox uzun çəkib və bu nəhəng idman arenasının təntənəli açılışı yalnız 1951-ci il sentyabrın 16-da mümkün olub.

Böyük Vətən Müharibəsinin başlanması ilə əlaqədar inşası 1941-ci ildə müvəqqəti dayandırılan Respublika stadionunda tikinti işlərinə növbəti dəfə 1947-ci ilin yanvarında start verilib. Bununla bağlı Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti yanında Bədən Tərbiyəsi və İdman Komitəsinin sədri Ələkbərovun Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinə ünvanladığı 16 yanvar 1947-ci il tarixli məktubda deyilirdi ki, “1941-ci ildə inşası müvəqqəti dayandırılmış respublika stadionunun tikinti işləri Hökumətin qərarı ilə 1946-cı ildə bərpa edilmişdir. 1946-cı ildə əsasən tikintinin rekonservasiyası və əsas istehsalat məsələlərinə hazırlıq işləri görülmüşdür”.

Arxiv sənədləri stadionun ot örtüyü məsələsinin də həmin 1947-ci ildə ortaya çıxdığını və bu barədə xüsusi müzakirələr aparıldığını göstərir. O vaxt  Moskvadan Bakı inşaatçılarına məsləhət görülüb ki, SSRİ-nin böyük şəhərlərində tikilmiş stadionların ot örtüyü ilə bağlı təcrübəsindən yararlanmaqla stadionu yaşıllaşdırsınlar.

Lakin Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin sədri Teymur Quliyevin 1948-ci il martın 15-də SSRİ Nazirlər Soveti yanında Bədən Tərbiyəsi və İdman Komitəsinin sədri N.Romanova göndərdiyi məktubdan aydın olur ki, ot örtüyü məsələsində başqa şəhərlərin təcrübəsini Bakıda tətbiq etmək qeyri-mümkündür. T.Quliyev yazır: “Bakı şəhərinin iqlim və torpaq şəraiti tikilməkdə olan stadionun futbol meydanının yaşıl örtüyü üçün mövcud toxumqarışdırma təcrübəsindən istifadə etməyə imkan vermir. Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti Bakı şəhərindəki Çoxillik Bitkilər İnstitutuna tapşırıb ki, Bakı stadionu üçün uyğun toxum qarışığı almaqdan ötrü təcrübə-tədqiqat işləri aparsın”.

Bundan sonra Azərbaycan SSR Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin, Elmlər Akademiyasının Botanika İnstitutunun, Azərbaycan SSR Elmi-Tədqiqat Çoxillik Bitkilər İnstitutunun və Azərbaycan SSR Elmi-Tədqiqat Torpaqşünaslıq İnstitunun əməkdaşları Bədən Tərbiyəsi və İdman Komitəsinin nümayəndələri və stadion layihəsinin müəllifi ilə birlikdə stadionun yaşıllaşdırılması sahəsində vəziyyətlə yerində tanış olublar. Uzun müzakirələrdən sonra iki fikir meydana gəlib: Botanika İnstitutu ilə Çoxillik Bitkilər İnstitutu təklif edib ki, stadionun yaşıllaşdırılma işini adi kökümsov gövdəli alaq otlarının – çayır və su çayırının köməyi ilə təmin etmək olar. Sadəcə bununla əlaqədar müəyyən təcrübə aparmağa ehtiyac var. Əgər bu sahədə təcrübələr müsbət nəticə versəydi, stadionun yaşıllaşdırılmasına yalnız bir ildən sonra başlamaq olardı...



Respublika stadionu bu gün


Elmi-Tədqiqat Torpaqşünaslıq İnstitutu isə stadionu bir neçə bitkinin qarışığından istifadə etməklə yaşıllaşdırmağı təklif edib. Arxiv sənədlərində “kökümsov, köküçıxıntılı və seyrəkkollu bitkilərin qarışığı” deyilən mürəkkəb terminolgiyadan istifadə olunub. Bu ot örtüyünün alınması üçün də eksperimentlər aparmaq və stadionun yaşıllaşdırma işlərinə bir il doqquz aydan sonra başlamaq təklif edilirdi...
Sənədlərdən görünür ki, o vaxt Bakı şəhərinin iqliminə oxşar iqlimdə yaşıllaşdırma təcrübəsi barədə hər hansı məlumat olmayıb. Ona görə də Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi hər iki təklif üzrə eksperimentlər aparmağa razılıq verib. Bu məqsədlə xüsusi suvarma qurğularının alınması, fasiləsiz su təchizatının təşkili və s. üzərində ciddi işə başlanılıb.

Bütün bunlarla yanaşı Azərbaycan SSR-in o vaxtkı kənd təsərrüfatı naziri İmam Mustafayev bu məsələyə dair müzakirələrin nəticəsi barədə Nazirlər Sovetinə ünvanladığı məktubun sonunda “Tehran stadionunun yaşıllaşdırılması üzrə səhih məlumatların alınmasının çox vacib olduğunu” ehtiyatla qeyd edib. Onu da xatırladıb ki, “iqlim şəraitinə görə Tehran Bakı şəhərinin şəraitinə çox uyğun gəlir və Tehran stadionu Şərqdə ən yaxşı stadion kimi tanınır”.    
Bundan sonra sovet bürokratiya maşını işə düşüb: bir nazirlik suyun fasilələrlə verildiyindən şikayət edib, başqa nazirlik texnikanın çatışmadığını yada salıb və s.

Nəhayət, respublikanın rəhbəri Mircəfər Bağırov bu problemin çözülməsinə özü qarışıb. Arxivdə Azərbaycan K(b)P MK katibi M.C.Bağırovun 1948-ci il noyabrın 17-də  Nazirlər Sovetinin sədri Quliyevə və Bakı Şəhər İcraiyyə Komitəsinin sədri Buzadkova ünvanladığı bir məktub var. Məktubda deyilir ki, “bu gün mən tikilməkdə olan stadiona baxdım, qeyd etməyi vacib sayıram ki, yaxın günlərdə biz bu tikinti ilə bağlı bütün kompleks məsələləri müzakirə etməliyik”.

Daha sonra Bağırov mətləb üstünə gəlir: “...Mənə dedilər ki, stadionun meydanı üçün yaşıl örtük seçilməsi üzərində hansısa komissiya və ya institut işləyir. Bu kimin ağlına gəlib, bilmirəm. Təcrübə aparmağa ehtiyac yoxdur. Ayrıqotu (rus dilində “pırey” – M.H.) ən yaxşı yaşıl örtük ola bilər... Xahiş edirəm müvafiq yoldaşlara tapşırasınız ki, on gün müddətində, maksimum iki həftə ərzində bu məsələ ilə bağlı əsaslı təkliflər versinlər”.

Müvafiq yoldaşların bu məsələ ilə bağlı Mircəfər Bağırova hansı təklifləri verdiklərini söyləmək çətindir. Amma 1951-ci il sentyabrın 16-da - Respublika stadionunun açılışı günü keçirilən “Neftçi” - “Spartak” (Vilnüs) oyununda qonaqların qapısına ilk qolu vuran əfsanəvi futbolçu Ələkbər Məmmədov hələ sağlığında bizimlə söhbətində demişdi ki, o vaxt stadionu yaşıllaşdırmaq üçün ot örtüyünü Lənkərandan gətirmişdilər. Torpaqla birlikdə kvadrat şəklində kəsilib xüsusi maşınlara yığılan ot örtüyü birbaşa maşınlardan götürülüb stadiona düzülürdü...

Məlumat üçün deyim ki, indiki Tofiq Bəhramov adına stadion onda İosif Stalinin adını daşıyırdı...

Müsəllim HƏSƏNOV
Qol.az saytı üçün










Səhifənin yuxarısına keçidYuxarı
7021 dəfə baxılıb   
   Facebook Twitter MySpace Google

 

 
 
MÜƏLLİFİN DİGƏR YAZILARI                        
 
 
 
 
  17.01.17
16:37
  “Mən çempion olmaq yox, həyatda qalmaq üçün boksa qayıtdım”
16:13
  "Kəpəz"dən heç-heçə
15:52
  "Yuventus"un yeni loqosu
15:20
  Rahid Əmirquliyev kollektivdən ayrı düşdü
14:57
  "Ağ-göy" formanı geyinsələr, o komandada oynayaram" - Aqolli
14:33
  Şeydayev üçün yeni rəqib
14:22
  Etopaz-da 13 canlı oyun
14:00
  "İnter"in sabiq futbolçusu İspaniya klubunda
13:38
  Bir Eldar Əzimzadə vardı.... – Tarixin şəkli
13:31
  Çindən “Qarabağ”ın sabiq oyunçusuna təklif
13:12
  Hakimlərimiz üçün Antalyada daha 3 oyun
12:48
  Maşallah Əhmədovun məhkəməsi təxirə salındı
12:29
  "Mançester Siti"dən Messi üçün 100 milyon funt sterlinq
12:00
  "Neftçi" Rusiya klubuna qarşı
11:35
  Millimizin məşqçiləri oyunları izlədi
11:20
  "Qəbələ"də istirahət günü - Video
11:05
  "Qarabağ"da yaxşı illərim keçib" - Namiq Ələsgərov
10:51
  Millimiz Estoniya ilə qarşılaşacaq
10:44
  Van Qal məşqçi karyerasını başa vurdu
10:30
  Premyer Liqamızda qış transferləri - Yenilənir
10:11
  Fransada dekabrın ən yaxşı oyunçusu odur
01:30
  Ozobiç "Qəbələ"yə qoşuldu
01:25
  "Qəbələ" Albaniya klubuna uduzdu
01:11
  "Sumqayıt"ın ikinci məğlubiyyəti - Video
00:41
  “Milan”ın hücumçusu “Spartak”da - rəsmi
00:25
  "İnter"in "Ordabaşı" ilə heç-heçəsi - Video
00:01
  "Beşiktaş"dan vacib qələbə - Video
  16.01.17
22:51
  "Real" və "Barselona"nın təklifini rədd etdim" - Poqba
22:04
  "Beşiktaş"dan qələbə
21:43
  "Qarabağ"da istirahət
20:54
  "İrəliləyişi artıq hiss edirik" - Samir Abasov
20:08
  "Sumqayıt" - "Nasaf" - Şəkillər
19:10
  Millimiz Almaniya klubuna uduzdu
18:48
  Rəşaddan alqışlanacaq addım
18:30
  "Sumqayıt" Özbəkistan klubuna uduzdu
17:40
  “Şalke”nin futbolçusu İstanbul klubunda
17:10
  Robben daha bir il "Bavariya"da - rəsmi
16:43
  “Monako” Çinin 50 milyon avroluq təklifini rədd etdi
16:23
  Ermənistan mətbuatı Vaqif Cavadovdan yazdı
15:57
  “Beşiktaş” Quarejma ilə müqaviləni uzadır
15:47
  “KİA Motors”dan 10 min manatadək endirim!
15:43
  Futzal millimizin baş məşqçisi istefa verdi
15:30
  Hakimimiz AÇ-nin seçmə mərhələsində
15:12
  “Cavadovun oyununa baxmadan nəsə deyə bilmərik”
14:40
  Superliqada növbəti baş məşqçi istefası
14:31
  Məşhur rus qəzetinin manşetindəki azərbaycanlı - Tarixin şəkli
14:22
  Etopaz-da 9 canlı oyun
13:56
  Maradona “Napoli”yə qayıdır
13:41
  Aleksandr Səmədov rəsmən “Spartak”da
13:19
  Paraqvaylı futbolçu “Neftçi”də
12:52
  "Zirə" Türkiyəyə getdi
12:23
  Çin legioner limitini dəyişdi - rəsmi
12:04
  Togrul Bağırov: “London mənə əvvəlki Bakını xatırladır”
11:36
  “Qarabağ” o futbolçunu göndərdi
11:20
  Millimizin qələbəsi - Video
BÜTÜN XƏBƏRLƏR
© 2008 Qol.Az - Müəllif hüquqları qorunur. Məlumatdan istifadə etdikdə istinad mütləqdir. Yerləşdirilən reklamların mətninə görə redaksiya məsuliyyət daşımır.
  Proqramlaşdırma: Elshad100.
Livescore